Lew wylądował, czyli Rusłan w KTW

2015.09.19_ruslan_01

Rusłan to męskie imię pochodzenia perskiego oznaczające Lwa, popularne szczególnie w Rosji. Nieprzypadkowo sowieccy konstruktorzy tym mianem określili jeden z największych, produkowanych seryjnie, lotniczych frachtowców.

Historia powstania

Projekt budowy Rusłana narodził się w Związku Socjalistycznych Republik Sowieckich. Na początku lat siedemdziesiątych XX wieku najcięższym strategicznym transportowcem sił powietrznych Armii Radzieckiej był turbośmigłowy An-22. Mógł on zabrać na pokład do 80 ton ładunku i osiągnąć maksymalną prędkość 740 km/h. W tym czasie USA, największy przeciwnik ZSRS na arenie międzynarodowej, dysponowały już dużym, strategicznym odrzutowym transportowcem. Był to Lockheed C-5 Galaxy, który do służby wszedł w 1969 roku i mógł zabrać na pokład 122 ton ładunku i osiągnąć maksymalną prędkość 932 km/h. W 1975 roku CIA raportowało, że Sowieci nie są wstanie dorównać armii USA w możliwościach transportu środkami lotniczymi ciężkich ładunków na dalekich dystansach. Lecz wkrótce ten stan miał się zmienić.

01_ruslan

W erze globalnej rywalizacji ZSRS nie mógł pozwolić na zdobycie w tej dziedzinie przewagi przez USA. Na początku lat siedemdziesiątych XX wieku podjęto decyzję o rozpoczęciu prac projektowych nad strategicznym, transportowym odrzutowcem dalekiego zasięgu. Zlecono je dwóm zakładom – Aviastar w Uljanowsku i Aviant w Kijowie. Pierwszy oblot Rusłana o znakach rejestracyjnych CCCP-82002 odbył się 26 grudnia 1982 roku. W czerwcu 1985 roku samolot po raz pierwszy pokazano publicznie na targach Paris Air Show. Rok później pierwsze sztuki Rusłana trafiły do sił powietrznych Armii Radzieckiej i Aerofłotu. W kolejnych latach następująca liczba sztuk opuszczała fabryki: 1982 r. – 1 szt., 1984 r. – 1 szt., 1985 r. – 1 szt., 1986 r. – 5 szt., 1987 r. – 8 szt., 1988 r. – 8 szt., 1989 r. – 4 szt., 1990 r. – 6 szt., 1991 r. – 4 szt., 1992 r. – 3 szt., 1993 r. – 5 szt., 1994 r. – 3 szt., 1995 r. – 2 szt., 2000 r. – 1 szt., 2003 r. – 1 szt. 2004 r. – 2 szt. W sumie powstało 55 sztuk Rusłana.

An-124 został zaprojektowany dla potrzeb wojskowych i przez kilka pierwszych lat od momentu debiutu był wykorzystywany głównie przez radzieckie siły powietrzne. Po rozpadzie ZSRS w 1991 roku samolotów zaczęto pozbywać się z wojska. W tym czasie w światowej logistyce pojawiło się duże zapotrzebowanie na transport powietrzny ponadgabarytowych ładunków, a do tej roli Rusłan nadawał się znakomicie. Antonow podjął starania, których celem było otrzymanie przez Rusłana certyfikacji do lotów cywilnych. Udało się to 30 grudnia 1992 roku, od tej daty można było wykorzystywać maszynę w lotach komercyjnych.

Parametry „Lwa”

Cywilna wersja Rusłana otrzymała oznaczenie An-124-100. Przez niemal trzy dekady dzierżyła miano największego seryjnie produkowanego samolotu towarowego świata. Zdetronizował go dopiero Boeing 747-8F. Wersja An-124-100 ma 68,96 metrów długości, 20,78 metrów wysokości, jej rozpiętość skrzydeł wynosi 73,3 metra. Rusłan bez paliwa i ładunku waży 175 ton, jego maksymalna masa startowa wynosi 392 tony, a prędkość przelotowa ok. 750 km/h. Może zabrać ładunek o maksymalnej wadze 120 ton. Zasięg tego statku powietrznego jest uzależniony w dużej mierze od wagi ładunku. Przy 40 tonach bez międzylądowania może przelecieć 11 500 km, przy ok. 90 tonach zasięg spada do 7100 km, a przy maksymalnym obciążeniu 120 ton wynosi 4 650 km. Załoga wersji An-124-100 to sześć osób: dwóch pilotów, dwóch inżynierów, radiooperator i nawigator. Zazwyczaj na pokładzie podróżuje od 10 do 12 loadmasterów, czyli specjalistów od załadunku.

W drugiej połowie pierwszej dekady XXI wieku pojawiła się możliwość modernizacji An-124-100 do wersji 100M-150. Najważniejsze wprowadzone przez Antonowa zmiany to podniesienie maksymalnej masy startowej do 405 ton i ładowności do 150 ton. Zwiększono także zasięg samolotu przy transporcie ładunku o wadze 120 ton z 4 650 km do 5400 km, a to dzięki modernizacji silników D-18T. Zainstalowano też m.in. nowoczesną zachodnią awionikę oraz nowy radar pogodowy. Wprowadzone zmiany umożliwiły zmniejszenie liczby członków załogi z sześciu do czterech.

An-124 to maszyna dwupokładowa. Na górnym pokładzie znajduje się kabina pilotów, toaleta z umywalką, kuchnią, dwie kabiny dla wypoczynku załogi ze stolikami i kojami oraz miejsce dla loadmasterów. Za głównym usterzeniem ulokowano przestrzeń z miejscami pasażerskimi dla 88 osób.

05_ruslan

Dolny pokład to tak naprawdę serce An-124. Samolot wykorzystywany jest do transportu ładunków ponadgabarytowych: różnego rodzaju pojazdów, urządzeń dla przemysłu naftowego, czy też elektrowni itp. Na pokład może zabrać także kontenery morskie o maksymalnej masie do 20 ton sztuka. Jest do tego znakomicie przygotowany i wyposażony. Przestrzeń cargo w najszerszym miejscu ma 4,4 szerokości i 6,4 wysokości. Konstrukcja i wymiary przednich i tylnych drzwi ładunkowych, wyposażonych w rampy, umożliwiają szybki i łatwy załadunek ponadgabarytowych ładunków. Dzięki specjalnej konstrukcji podwozia przy załadunku „przez dziób” samolot może opuścić się na przednich goleniach, dzięki czemu ładownia ustawiona jest pod kątem 3,5 stopnia względem podłoża. Operacja trwa 3,5 minut w przypadku opuszczania i 6 minut w przypadku podnoszenia z pozycji „klęczącej”. Sam dziób otwierany jest hydraulicznie, operacja trwa do 7 minut w jej trakcie wraz z unoszeniem do góry nosa mechanizm rozwija przed samolotem także rampę.

03_ruslan

Wyposażenie cywilnej wersji Rusłana sprawia, że w większości przypadków załadunek odbywa się bez wykorzystania naziemnego sprzętu handlingowego. Jest to istotna zaleta, ponieważ maszyną wykonywane są często rejsy na lotniska niedysponujące odpowiednim wyposażeniem. Wewnątrz przedziału cargo znajdują się dwie suwnice, pod każdą można podpiąć ładunek o masie do 10 ton oraz dwie wyciągarkami o sile ciągu 29 kN. Na podłodze kolosa znajduje się system rolek ułatwiający szybki załadunek. Ponadto samolot dysponuje dwoma zespołami APU (auxiliary power unit – pomocnicza jednostka mocy), które umożliwiają załadunek bez konieczności podpinania do statku powietrznego naziemnych źródeł mocy (GPU – ground power unit). Niskoprofilowe podwozie, na które składają się w sumie 24 koła, umożliwia lądowanie na lotniskach z nawierzchnią utwardzoną jak i nieutwardzoną.

04_ruslan

Łącznie z 55 wyprodukowanych An-124, aktualnie  używanych jest 28 sztuk (z czego 16 w liniach cywilnych) w wersjach 100 i 100M-150. Pięć sztuk uległo katastrofie. Były to maszyny należące do: Antonow Airlines (reg. CCCP-82002, 13 października 1992 roku w Kijowie), Aviastar Airlines (reg. RA-82071, 15 listopada 1993 roku w Kermanie), Aerofłotu (reg. RA-82069, 8 października 1996 roku w Turynie), sił powietrznych Armii Czerwonej (reg. RA-82005, 5 grudnia 1997 roku w Irkucku) i Volga-Dnepr (RA-82042, 13 listopada 2020 roku w Nowosybirsku). Pozostałe 22 sztuki są zakonserwowane i aktualnie nieużywane.

Największym komercyjnym użytkownikiem An-124 są rosyjskie linie Volga-Dnepr z siedzibą w Uljanowsku. W ich flocie znajduje się osiem samolotów, których średni wiek wynosi prawie 27 lat (stan na listopad 2020 r.). Siedmioma sztukami An-124 o średnim wieku 31 lat dysponują ukraińskie linie Antonow Airlines. Ostatnim użytkownikiem An-124, który z taśmy produkcyjnej zszedł 10 lat temu jest linia ze Zjednoczonych Emiratów Arabskich – Maximus Air Cargo. Ponadto dwanaście aktywnych sztuk w swojej flocie mają siły powietrzne Federacji Rosyjskiej.

Rusłan w Katowice Airport

Do tej pory An-124 lądował w Katowice Airport dziesięciokrtonie. Pierwsza wizyta miała miejsca 4 listopada 1997 roku. Samolotem, który odwiedził wtedy Pyrzowice był An-124-100 należący do Antonov Airlines o znakach rejestracyjnych UR-82027. Swój pierwszy lot ten statek powietrzny wykonał w grudniu 1990 roku w barwach sił powietrznych Armii Radzieckiej. W 1993 roku został przekazany do linii Antonov Airlines, gdzie nadal jest  użytkowany.

Rusłan, po raz drugi, pojawił się na pyrzowickim lotnisku w 2002 roku. Ponownie był to statek powietrzny o rejestracji UR-82027 w barwach Antonov Airlines.

Trzecią wizytę odnotowano 11 lutego 2007 roku, tym razem była to maszyna należąca do linii Volga-Dnepr o znakach rejestracyjnych RA-82081. Jest to jeden z najmłodszych An-124, pierwszy lot wykonano na nim 24 maja 2004 roku. Od początku właścicielem tej wyprodukowanej w zakładach Aviastar w Uljanowsku maszyny są rosyjskie linie Volga-Dnepr.

Czwarte odwiedziny miały miejsce 15 grudnia 2007 roku. Tym razem Rusłan w barwach Antonow Airlines miał rejestrację UR-82073.  Samolot opuścił fabrykę Avianta w Kijowie w 1993 roku. Przez sześć lat od momentu wyprodukowania maszyna znajdowała się we flocie linii Rossiya, we wrześniu 1999 roku została odsprzedana do Antonow Airlines, gdzie ciągle jest użytkowana.

02_ruslan

Piąta wizyta An-124 w Pyrzowicach datuje się na 29-30 kwietnia 2013 roku. Po raz kolejny był to samolot w barwach ukraińskich linii lotniczych Antonow Airlines. Maszyna nosi znaki rejestracyjnej UR-82009. Fabrykę Avianta opuściła w 1986 roku z numerem seryjnym 19530501008. Od 1986 roku do 1993 była użytkowana przez radzieckie siły powietrzne. W 1993 roku trafiła do Antonov Airlines i została przerobiona na wersję cywilną An-124-100.

Z tym samolotem wiążą się dwie ciekawostki. Po pierwsze według dostępnych źródeł jest to jeden z czterech An-124 przerobionych do  wersji o oznaczeniu 100M-150. Po drugie do tego statku powietrznego należy nie pobity do tej pory rekord w locie non-stop bez tankowania. W dniach 6-7 maja 1987 roku nasz pyrzowicki gość znajdowała się 25,5 godziny w powietrzu, przebywając w tym czasie 20 151 km.

2015.09.18_ruslan

Po raz szósty i siódmy „Lew” wylądował w Katowice Airport w dniach 18 i 19 września 2015 roku. Był to frachtowiec w barwach ukraińskich linii lotniczych Antonov Airlines i nosił znaki UR-82072. Został wyprodukowany w 1994 roku, a jego pierwszy użytkownikiem był rosyjskie linie Rossiya. Pięć lat później trafił do ukraińskiego przewoźnika. Jak pokaże przyszłość, ta maszyna „zaprzyjaźni się” z Pyrzowicami. W przypadku tych dwóch wizyt An-124 przyleciał po pojazdy Wojska Polskiego, które następnie przetransportował do Saragossy w Hiszpanii na natowskie ćwiczenia.

2016.08.08_ruslan

Na óśme odwiedziny Rusłana musieliśmy poczekać do 8 sierpnia 2016 roku, kiedy to maszyna o znakach rejestracyjnych UR-82029 linii Antonov Airlines przyleciała do Katowice Airport na nocowanie z Wrocławia. Samolot został dostarczony w marcu 1992 roku i od nowości użytkowany jest przez Antonov Airlines.

2016.10.30_ruslan

Dziewiąta w historii operacja miała miejsce w niedzielę 30 października 2016 roku. Do Pyrzowic ponownie zawitał „Rusłan” o znakach rejestracyjnych UR-82072, czyli ten sam, którym we wrześniu 2015 roku obsługiwał transporty dla Wojska Polskiego. Maszyna znowu przyleciała po konkretny ładunek, tym razem był to 48-tonowy rotor (element generatora) produkcji firmy EthosEnergy Poland S.A. z siedzibą w Lublińcu. Więcej informacji na temat tego rejsy można znaleźć w tekście – Nakarmić Rusłana, czyli operacja „Rotor”.

2020.11.23_ruslan

Na ostatnią, jak do tej pory, wizytę „Rusłana” w Pyrzowicach fani lotnictwa musieli czekać 1485 dni. W poniedziałek 23 listopada 2020 roku, znany nam już An-124 linii lotniczej Antonov Airlines o znakach rejestracyjnych UR-82072 ponownie pojawił się Katowice Airport. Maszyna przyleciała z chińskiego Wuhan, po drodze zatrzymując się po paliwo w Ałmatach oraz w Baku. Na pokładzie An-124, na zlecenie zabrzańskiej firmy ZARYS International Group, przyleciało około 700 metrów sześciennych (ok. 116 ton) sprzętu medycznego, to jest: kombinezony ochronne, maski FFP3 o właściwościach antywirusowych i antybakteryjnych, maski tlenowe, fartuchy chirurgiczne, a także pulsoksymetry i termometry bezdotykowe. Samolot wylądował w Pyrzowicach o godzinie 22:40, a o godzinie 8:15 we wtorek 24 listopada 2020 roku, był już w powietrzu w rejsie technicznym do Mediolanu-Malpensy.

Rusłan w Pyrzowicach z pewnością jeszcze zagości. Kiedy? To pokaże czas.

Tekst i zdjęcia: Piotr Adamczyk, PR Manager Katowice Airport

(17 ocen, średnia: 4,82 na 5)

Udostępnij:

Powiązane posty

Zostaw komentarz